Blog

20 lipca 2021

Niejawne posiedzenia zamiast rozpraw mogą naruszać Konstytucję i Europejską Konwencję Praw Człowieka

„Ustawa antycovidowa” wprowadziła możliwość zastępowania rozpraw w sądach niejawnymi posiedzeniami bez udziału stron. Stosowanie tych przepisów jest szczególnie zauważalne w działalności sądów administracyjnych, gdzie rozprawy w zasadzie się nie odbywają (nawet w formie zdalnej), a przeważająca większość rozpoznawana jest na posiedzeniach niejawnych. 

Pomimo tego, że sądy działają w oparciu o przepis ustawy, to jednak naruszają prawo do sądu zagwarantowane w art. 45 Konstytucji RP, który w ust.1 stanowi o tym, że każdy ma prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd, zaś w ust.2 – że wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić tylko z bardzo ważnych powodów, przy czym wyrok i tak ogłaszany jest publicznie.  

Rozpoznawanie spraw na posiedzeniach niejawnych nie znajduje uzasadnienia w art. 45 ust.2 Konstytucji RP, gdyż stanowi on o wyłączeniu jawności zewnętrznej (tj. dla publiczności), jednak utrzymuje prawo do jawności wewnętrznej – tj. obecności stron na niejawnej rozprawie. Zgodnie z art. 45 ust.2 Konstytucji RP, pomimo wyłączenia jawności rozprawy wyrok ogłasza się jawnie. Niejawne posiedzenia odbywane w trybie tzw. „przepisów antycovidowych” nie są niejawną rozprawą, tylko rozpoznaniem sprawy bez udziału stron, gdzie wyrok również zapada niejawnie      i nie podlega ogłoszeniu, lecz doręczeniu. 

Przepisy ustaw nie mogą ograniczać praw i wolności zagwarantowanych w Konstytucji, z wyjątkiem sytuacji wyraźnie przewidzianych, określonych w Rozdziale XI Konstytucji RP dotyczącym stanów nadzwyczajnych. Zagrożenie epidemiologiczne uzasadnia wprowadzenie stanu wyjątkowego lub stanu klęski żywiołowej, jednak taki stan nie został wprowadzony, dlatego też nie może dojść do ograniczenia praw i wolności zagwarantowanych w Konstytucji RP, nawet wówczas, gdy przemawia za tym ważny interes publiczny. 

Rezygnacja z rozpraw to jednak nie tylko naruszenie Konstytucji, ale również Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, która w art. 6 stanowi zasadę rzetelnego procesu, którego składową jest jawność postępowania przed sądem. Jawność ta może być ograniczona z ważnych przyczyn dla prasy i publiczności, natomiast niedopuszczalne jest ograniczanie jawności rozpoznania sprawy dla stron postępowania. 

W związku z powyższym, w przypadku rozpoznania sprawy sądowej na posiedzeniu niejawnym, po wyczerpaniu krajowej ścieżki odwoławczej istnieje możliwość złożenia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z powodu naruszenia art. 6 Konwencji. Niezależnie od skargi do ETPCz istnieje możliwość wniesienia skargi konstytucyjnej z powodu naruszenia konstytucyjnych praw i wolności.

Autor:

Tomasz Kowolik – adwokat, Kancelaria Adwokacka Duraj Reck i Partnerzy

Więcej na blogu:

  • 21/02/2024

    Martyna Kasperska

    Częstym problemem w przypadku tzw. pracownika mobilnego, którego praca w zasadniczej części polega na przemieszaniu się pomiędzy miejscami, w których czekają na niego obowiązki (np. spotkania z kontrahentami w biurach w całym województwie, a nawet kraju), jest ustalenie od którego momentu rozpoczyna i kiedy kończy swoją pracę. Nie ma wątpliwości, że co do zasady dojazd pracownika z domu do pracy i z powrotem nie jest wliczany do czasu pracy. Jednak w przypadku przedstawicieli handlowych czy serwisantów, którzy często dysponują przy tym samochodem służbowym, granice między czasem prywatnym a czasem pracy mogą być trudne do ostrego zarysowania.

  • 16/02/2024

    Daniel Reck

    Jeśli przedsiębiorca prowadził działalność w 2023 r. i chce zmienić formę opodatkowania na rok 2024 r. tylko do 20 lutego ma czas na złożenie w tym zakresie pisemnego oświadczenia. Należy złożyć je za pośrednictwem Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG) lub bezpośrednio we właściwym urzędzie skarbowym – w przypadku przedsiębiorców nie podlegających wpisowi w CEiIDG.

  • 14/02/2024

    Wojciech Sawicki

    15 lutego 2024 r. wchodzi w życie tzw. Ustawa Kamilka, która wprowadzi wiele rozwiązań mających na celu przeciwdziałać zagrożeniom związanym z przestępczością na tle seksualnym i zapewniać ochronę małoletnim. Jeżeli jesteś pracodawcą, a twoja działalność dotyczy wychowania, edukacji, wypoczynku, leczenia, świadczenia porad psychologicznych, rozwoju duchowego, uprawiania sportu lub realizacji innych zainteresowań przez małoletnich, lub też opieki nad nimi, to zanim zatrudnisz nowego pracownika, musisz sprawdzić czy nie jest on przestępcą seksualnym.