Blog

16 stycznia 2018

Sukcesja generalna przy przekształceniu jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę kapitałową

Z chwilą przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę kapitałową, spółka przekształcona wchodzi w ogół praw i obowiązków przekształcanego przedsiębiorcy. Pytanie jednak czy zawsze?

Skutkiem przekształcenia, zarówno spółki jak i jednoosobowego przedsiębiorcy, jest wejście spółki przekształconej w ogół praw i obowiązków przekształcanej spółki czy przekształcanego przedsiębiorcy. Wejście w ogół praw i obowiązków to tzw. sukcesja uniwersalna, czyli sytuacja, w której jeden podmiot wchodzi w sytuację prawną innego podmiotu. Tak się dzieje m.in. przy przekształceniu, gdy podmiot przekształcany przestaje istnieć, a w jego sytuację prawną wchodzi nowy podmiot, który przejmuje od tego przekształcanego wszystkie prawa i obowiązki.

W przypadku przekształcenia spółek (nawet cywilnych) zastosowanie sukcesji uniwersalnej nie budzi żadnych wątpliwości. Spółka przekształcana przestaje istnieć, a jej miejsce zajmuje nowa spółka, działająca w innej formie prawnej. Inaczej sytuacja wygląda przy przekształceniu jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę kapitałową, gdyż przedsiębiorca przekształcany to osoba fizyczna, która z chwilą przekształcenia nadal istnieje, lecz już nie jako przedsiębiorca.

Ta na pozór drobna różnica legła u podstaw niektórych orzeczeń w zakresie przejścia prawa własności nieruchomości z jednoosobowego przedsiębiorcy na spółkę przekształconą. Jak uznał Sąd Okręgowy w Warszawie (postanowienie w sprawie o sygn. akt V Ca 2041/12) oraz Sąd Okręgowy w Łodzi (postanowienie w sprawie o sygn. akt III Ca 620/16), przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w skład, której wchodzą nieruchomości, nie oznacza przejścia na spółkę przekształconą własności nieruchomości, stanowiących majątek przedsiębiorstwa. Oba sądy stanęły na stanowisku, że w przypadku omawianego przekształcenia nie mamy do czynienia z typową sukcesją generalną, gdyż podmiot przekształcany nadal istnieje, a to oznacza, że przekształcenie nie skutkuje przeniesieniem własności nieruchomości, a jedynie stanowi zobowiązanie do ich przeniesienia. W konsekwencji sądy uznały, że konieczna jest odrębna czynność przenosząca własność nieruchomości. Powyższy pogląd nie jest słuszny, bowiem ustawodawca wprost wprowadził zasadę sukcesji uniwersalnej w odniesieniu do przedsiębiorcy przekształcanego w zakresie prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa.

Mamy zatem do czynienia ze swego rodzaju fikcją prawną, iż podmiot przekształcany przestaje istnieć, podczas, gdy osoba fizyczna faktycznie nadal istnieje (posiada zdolność prawną), lecz jej działalność gospodarcza przestaje istnieć, a przedsiębiorstwo przechodzi na nowy podmiot. Skoro ustawodawca ustanowił sukcesję uniwersalną w odniesieniu do całego przedsiębiorstwa przedsiębiorcy przekształcanego, to nie można z tej sukcesji wyłączać jakichkolwiek składników majątkowych i to w dodatku w drodze wykładni prawa, gdyż taka wykładnia jest w sposób oczywisty sprzeczna z art. 5842 §1 KSH. Ponadto, wyłączenie składników majątkowych podważa uniwersalność sukcesji praw i obowiązków.

Podsumowując, sukcesja generalna występuje przy przekształceniu jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę z o.o. i dotyczy ona również przejścia własności nieruchomości. Należy jednak mieć na uwadze, że przytoczone wyżej orzeczenia mogą skutkować odmową wpisu zmiany właściciela przez sąd wieczystoksięgowy.

Więcej na blogu:

  • 14/03/2024

    Wojciech Sawicki

    Niemal do wszystkich dotarła już informacja o tym, że od 14 marca 2024 r. pijany kierowca straci samochód albo zapłaci jego równowartość. Opisany przepadek ma zastosowanie w dwóch sytuacjach: jeżeli pijany kierowca spowoduje wypadek (przy stężeniu powyżej 1 promila we krwi jego orzeczenie jest obowiązkowe) lub obligatoryjnie, jeżeli pijany kierowca prowadzi pojazd przy stężeniu alkoholu we krwi nie niższym niż 1,5

  • 14/03/2024

    Marek Gola

    14 marca 2024 r. weszła w życie nowelizacja Kodeksu postępowania karnego w zakresie doręczeń poprzez umieszczenie treści pisma w elektronicznym portalu informacyjnym. Przepisy o e-doręczeniach wprowadzane nowelizacją z 7 lipca 2023 r. (Dz. U., poz. 1860) są pokłosiem kontynuacji zmian w przepisach procesowych związanych z informatyzacją wymiaru sprawiedliwości. 

  • 21/02/2024

    Martyna Kasperska

    Częstym problemem w przypadku tzw. pracownika mobilnego, którego praca w zasadniczej części polega na przemieszaniu się pomiędzy miejscami, w których czekają na niego obowiązki (np. spotkania z kontrahentami w biurach w całym województwie, a nawet kraju), jest ustalenie od którego momentu rozpoczyna i kiedy kończy swoją pracę. Nie ma wątpliwości, że co do zasady dojazd pracownika z domu do pracy i z powrotem nie jest wliczany do czasu pracy. Jednak w przypadku przedstawicieli handlowych czy serwisantów, którzy często dysponują przy tym samochodem służbowym, granice między czasem prywatnym a czasem pracy mogą być trudne do ostrego zarysowania.